Efekty dźwiękowe Stranger Things: jak ekipa dźwięku dała głos Demogorgonowi, Dartowi i Demonietoperzom

Potwór, którego słychać, zanim się go zobaczy

W pierwszym odcinku serialu, w nocy 6 listopada 1983, naukowiec biegnie korytarzem laboratorium, wchodzi do windy i coś chwyta go z góry. Henighan udźwiękawia najpierw to otwarcie, od korytarza do szopy Willa, wszystko przed tytułem. Z montażystą obrazu Deanem Zimmermanem zostawia korytarz w ciszy pod migoczącymi światłami, a stworzenie słychać w windzie, choć się go nie pokazuje.

Z Henighanem kontaktują się pod koniec 2015 Shawn Levy, reżyser i producent, oraz producent Rand Geiger. Przy rozdziałach 1983 i 1984 jest projektantem dźwięku zespołu Technicolor pod kierunkiem Brada Northa, supervisora montażu dźwięku. Od 1985 Henighan przejmuje to stanowisko z Williamem Filesem, który miksuje z Markiem Patersonem. Montażyści efektów dźwiękowych Angelo Palazzo i Katie Halliday dołączają już w 1985, Lee Gilmore w 1986. Henighan, Kanadyjczyk-Amerykanin wykształcony w Sheridan College, był nominowany do Oscara za najlepszy miks dźwięku za Romę.

1. Koniec 2015 Pierwszy kontakt

   Henighan trafia do ekipy dzięki Shawnowi Levy'emu.

2. 2017 Pierwsze Emmy za dźwięk

   Montaż dźwięku, za „Drugą Stronę” (The Upside Down), ósmy odcinek 1983.

3. 2018 Drugie Emmy

   Montaż dźwięku, za Łupieżcę Umysłów (The Mind Flayer).

4. 2020 Trzecie Emmy

   Montaż dźwięku, za ósmy i ostatni odcinek 1985.

5. 2022 Dwa Emmy

   Montaż dźwięku i miks, za Masakrę w laboratorium Hawkins (The Massacre at Hawkins Lab).

6. 2023 Dwie nominacje

   Montaż dźwięku i miks, za „Na gapę” (The Piggyback).

1983: foka w głosie Demogorgona

Schowany w szopie za domem Will mierzy z karabinu w drzwi. Żarówki migoczą, stworzenie prostuje się za nim i oboje znikają. W tej scenie drobne dźwięki elektryczne towarzyszą żarówce, świerszcze i owady zwalniają, a potem cisza poprzedza muzykę tytułową.

Nie wiedząc, czy ma tę pracę, Henighan wysyła braciom Duffer w trakcie zdjęć pliki MP3: spowolnione owady, rozciągnięty płacz niemowlęcia. Trzy albo cztery tygodnie później piszą mu, że pokochali jego pomysł na stworzenie, usłyszany po dniu zdjęciowym. Najpierw odrzuca świnie, koty i każdy dźwięk zwierzęcy albo ludzki. Suchy lód i piski się nie sprawdzają. Jego własny głos w Dehumaniserze Krotos brzmi przesadnie. Szuka rozpoznawalnego głosu, pełnego niepokoju i inteligencji.

W jego bibliotece dźwięków są krzyki fok, kupione lata wcześniej u Tima Prebble'a, który prowadzi Hiss and a Roar, w Nowej Zelandii. Najpierw kryje je pod innymi dźwiękami, potem wraca do prostszego: krzyku ledwie transponowanego i skróconego. „The basic sound is that of a seal.” Lubił przewrotnie wykorzystywać lekki, wesoły dźwięk, żeby straszyć. Do ciała: woda na mące, skrzypiące drzwi, piłka do jogi, która piszczy, suchy lód w wielkich rykach. Premiks stworzenia nazywa się „Entity”, jego imię z 2015, które Henighan zachowuje.

Szczeliny w laboratorium nie widział. Dostarcza oddechy i pulsy. Matt Duffer, gdy słyszy warczący oddech, chce go więcej. Puls szczeliny ma rytm serca, który ekipa podnosi w miksie, gdy ludzie przez nią przechodzą.

1984: Dart, męski głos i wyjce

Wieczorem 31 października 1984, w trzecim odcinku sezonu 2, Dustin wkłada do terrarium żółwia małe stworzenie znalezione w koszu na śmieci. Stworzenie ćwierka, wydaje ostry krzyk, gdy pod lampą terrarium robi się za gorąco, a potem bierze nugat, który Dustin mu podaje. Brad North chciał, żeby Dart nie brzmiał jak Demogorgon, bo jego natura wyjaśnia się dopiero później.

Henighan użycza etapom 1, 2 i 3 własnego głosu, puszczonego przez Dehumaniser. Gra do obrazu: wokalizy, mruczenie, słowa, reakcje, czasem dłoń zasłaniająca pół ust albo łyk wody. Chciał tonu delikatnego i przyjaznego. W miarę wzrostu głos schodzi w bas. Gdy Dart staje się Demopsem, Henighan dokłada bardziej gardłowe dźwięki, vibrato i ryki z 1983: dla niego te stworzenia są kuzynami.

Przeciąganie Darta przy przebudzeniu to poranne popiskiwania niemowlęcia, prawdopodobnie dziecka Brada Northa. Część wycia stada pochodzi od wyjców, które Henighan nagrał lata wcześniej w podróży do Tikal.

1984: cień bez ust, pulsujące tunele

1 listopada 1984, w szkole, za dnia, Will odwraca się do cienia, krzyczy, żeby odszedł, i ten w niego wnika. Ramiona tornada, które na niego spadają, mieszają roje pszczół i wodospady, obrobione szybkim tremolo, plus efekt Dopplera dla mniejszych ruchów w sercu tornada.

Cień, który paczka nazwie później Łupieżcą Umysłów, to burza: błyskawice, grzmoty, wybuchy i wielkie elektryczne trzaski, puszczone przez phasing i flanger. Jego krzyki pochodzą od wielkich ssaków, głównie słoni, od kilku transponowanych sępów i od guźca. Nie ma twarzy, mówi Brad North: żadne usta się nie otwierają, więc krzyk bez słów. Cząstki wokół to pocięte owady, z tremolo. Henighan przeczytał wtedy tylko cztery scenariusze, a efekty wizualne były jeszcze surowe.

Brad North nagrywa warczenie Ziggy'ego, małego białego psa, którego Matt Duffer przyprowadził na miks, i wyciąga z niego krzyk Willa w sekwencji cienia oraz dźwięk przejścia. Tunele korzystają z tego samego słownika dźwięków co Druga Strona, z biciem serca, które wymyślił Henighan. Szczelina, mówi North, oddycha. Fale i bicie tuneli prowadzą do końca sezonu 2, gdy Jedenastka staje wobec szczeliny, mówi Henighan. Do mocy Jedenastki wyciąga dźwięki z 1983, których nie wysłał: syntetyczne i metaliczne narastające brzmienia. Na początku drugiego odcinka 1984, w retrospekcji, te narastające brzmienia walczą z lepką szczeliną, którą Jedenastka poszerza, żeby opuścić Drugą Stronę.

1985: sezon gore

4 lipca 1985, w Starcourt, Jonathan i Nancy przeszukują auto, które paczka właśnie postawiła z powrotem na koła. Max widzi potwora idącego po szklanym dachu, a potem ten się przez niego przebija. Ten potwór to cielesna postać Łupieżcy Umysłów. Henighan chce ciszy przed chaosem: kilka trzasków, szkło, które pęka, żaden głos, żadne ciężkie kroki, potem jeden albo dwa cięższe kroki, które każą podnieść wzrok, i ryk. Jego odniesienie: Zaginiony świat: Jurassic Park, kamper na krawędzi urwiska.

Krzyki potwora mieszają lwy, tygrysy, trochę morsa, transponowany suchy lód, ptaki i drobne detale z głosu Henighana. Piszcząca deska do prasowania jest nagrana wprost przez Dehumaniser. Do macek, które szukają ukrytej paczki, miesza swój głos, deskę i syki maszyny do cappuccino, nagrane dla pnączy z 1984.

Matt Duffer zapowiada sezon gore. Henighan nagrywa surowe kurczaki, śliskie rzeczy z supermarketu, owoce i warzywa, arbuzy i surowe mięso, które się zdziera. W ogrodzie, w deszczu, kroki w błocie w gumowych butach dają dźwięk stóp potwora. Do nogi Jedenastki, zdaje mu się, że pamięta, kości kurczaka, które pękają. Małe krzyki rzeczy, która z niej wychodzi, przypominają szczury z początku sezonu 3, które same nawiązują do pnączy z 1984.

1986: szafa, warzywa i oddychający dom

Na końcu szóstego odcinka sezonu 4 Steve'a chwyta brama w jeziorze. Po Drugiej Stronie atakują go nietoperze. Nancy, Robin i Eddie uwalniają go na początku następnego rozdziału. Palazzo dostaje pierwsze sceny w październiku. Krzyki świń transponowane w górę nie działają. Działają piszczące przesuwne drzwi szafy Palazzo. Henighan, który myślał o tym od dwóch sezonów, miał podobne. Dwoje drzwi staje się podstawą głosów Demonietoperzy. Drewno, które się wygina i trzeszczy, robi resztę. Lee Gilmore zrobiła pierwsze wersje. Palazzo przemyca też nawiązanie do Demogorgonów, bo wszystko jest połączone przez rój.

Palazzo poznał Henighana przy filmach Roberta Rodrigueza, ponad piętnaście lat temu, i dostał Emmy za sezon 3. Zaczęty bardzo wcześnie, głos Vecny to, obok zegara, jedno z dwóch wielkich przedsięwzięć Henighana w tym sezonie. Z nagrań z planu mocno go kompresuje, dokłada bas, puszcza przez moduł zwany Manipulator i transponuje. Henighan mówi, że umiał nie przesadzić. Mark Paterson rozkłada go w lewo, na środek i w prawo, żeby dać mu szerokość, gdy trzeba.

Ciało to kapusta, marchewki, które się łamie, papryki, które się skręca, i pomidory, zawinięte w mokrą szmatkę, żeby brzmiało jak kości trzaskające pod skórą. Lee Gilmore dokłada pękające dynie. Te dźwięki budują ruchy, a potem pnącza domu Creelów, które atakują paczkę. Palazzo nagrywa na potrzeby domu stary mebel IKEA, którego chciał się pozbyć: podnóżek, mikrofon wsunięty pod spód, nagrany przy 192 kHz, żeby zejść w bas. Po transpozycji i zmieszaniu z innymi dźwiękami to uginające się drewno sprawia, że dom zdaje się oddychać. Odwrócone szepty w stylu Ducha wchodzą w uderzenia dźwięku, zdaje mu się, że pamięta.

Kurant zegara opiera się na zegarze Westminster, przy każdym wahnięciu wiolonczela o tłumionych strunach, uderzanych smyczkiem, plus spowolniony gong i kurant, przysłane przez braci Duffer. W siódmym odcinku sezonu 4 strażnicy puszczają Demogorgona na więźniów. U Palazzo wersja 2.0 to ta, którą robi ze wszystkich podstawowych dźwięków Henighana, Drugiej Strony, Demogorgonów i psów, zrobionych agresywniej. U Henighana to nazwa, którą Palazzo dał walce Hoppera z Demogorgonem w więzieniu, w ostatnim rozdziale 1986. Do ciosów Hoppera w więzieniu Palazzo chce realistycznego i brutalnego dźwięku.

Pięć albo sześć stworzeń w tej samej bitwie

Uwaga: dalszy ciąg dotyka sezonu 5. W listopadzie 1987 Demogorgony pojawiają się w bazie wojskowej, gdzie armia zebrała dzieci z Hawkins. Pod strumieniem miotacza ognia Will i stworzenia krzyczą z bólu, połączeni przez rój, zanim Will unieruchomi trzy z nich. Rozdział nazywa się Sorcerer.

Dean Zimmerman chciał sceny wcześnie, osiem miesięcy przed wywiadem, którego Henighan udziela w grudniu 2025. Henighan słyszy w niej nastrój jak w Szeregowcu Ryanie, więc mało muzyki. Najpierw podkłada dźwięki broni z epoki, AK-47, karabinów i Humvee, potem pięć albo sześć Demogorgonów bitwy: delikatny taniec między wymianą ognia, wybuchami i rykiem. Paterson i Files odpowiadają za miks końcowy.

Podczas rozdziałów 1983 Henighan sądził, że w serialu będzie tylko jeden Demogorgon. Ostatni sezon liczy ich sześć albo siedem, z głosami z tej samej rodziny, dość różnymi, by odróżnić tego z lewej od tego z prawej. Czasem słyszy znów dźwięk z 1984 i myśli, że pasuje do szczeliny, już nie wiedząc, jak go zbudował. W 2026 montaż dźwięku i miks „The Rightside Up” są nominowane do Emmy, bez zwycięstwa.

Najczęstsze pytania

Czytaj też