Stranger Things, sezon 4, odcinek 5: „Projekt Nina”, streszczenie i analiza

Karta rozdziału piątego

Piąty rozdział czwartego sezonu nosi po francusku tytuł Projet Nina; w wersji oryginalnej Chapter Five: The Nina Project. Trwa 74 minuty, czyli godzinę i czternaście minut, i przyszedł 27 maja 2022 z sześcioma innymi rozdziałami pierwszego tomu. Dwa ostatnie przyszły 1 lipca.

Reżyseria wraca do Nimróda Antala, węgiersko-amerykańskiego filmowca ujawnionego przez Kontroll w 2003 i przeszłego do filmu akcji z Predators w 2010. Podpisuje rozdziały piąty i szósty, jedyne dwa powierzone gościowi w tamtym sezonie: twórcy zostawiają sobie otwarcie i zamknięcie, a Shawn Levy wziął rozdziały trzeci i czwarty.

Scenariusz jest Kate Trefry, jej trzeci tekst do serialu po „The Spy” i „The Sauna Test”. To też ona napisała sztukę teatralną wyjętą z opowieści, na historię twórców i Jacka Thorne'a.

Rozdział staje tuż po „Drogim Billym”, tym z listu Max i utworu Kate Bush, i tuż przed „Nurkowaniem”. Toczy się, jak cały sezon, w marcu 1986.

Streszczenie Stranger Things, sezon 4, odcinek 5, po kolei

Rozdział otwiera się na drodze w Kalifornii, z tyłu vana dostawy pizzy. Agent Harmon, trafiony podczas ataku na dom Byersów, ma czas tylko na jedno polecenie: ostrzec doktora Owensa, bo Jedenastka jest w niebezpieczeństwie. Puszcza słowo, „Nina”, podaje długopis i umiera. Długopis nie pisze: zawiera numer, który odpowiada sygnałem maszyny. Mike, Will, Jonathan i Argyle ruszają do Utah, ku jedynej osobie zdolnej namierzyć linię: Suzie, dziewczynie Dustina.

Dalej na Zachodzie Owens prowadzi Jedenastkę do starego silosu rakietowego zakopanego pod pustynią Nevady. „Nina” nie jest kobietą: to kryptonim kadzi izolacji sensorycznej zainstalowanej na dnie szybu. Brenner, którego opowieść zostawiła za zmarłego, czeka na nią na końcu korytarza. Ona odmawia, biegnie, zostaje dogoniona i uśpiona zastrzykiem. Pierwsza kąpiel cofa ją o lata, do sali tęczy: nieudane ćwiczenie telekinezy przed innymi ponumerowanymi dziećmi, drwiny innych dzieci i sanitariusz w białym fartuchu, jedyny dorosły, który mówi do niej łagodnie.

W Hawkins Max rysuje to, co widziała podczas transu na cmentarzu, a Nancy rozpoznaje witraż na jej szkicach: dom Creelów, widziany od środka. Nancy, Robin, Steve, Dustin, Max i Lucas wyważają skazaną budowlę i przetrząsają ją z latarką w garści. Nic tam nie znajdują. Potem światła zaczynają migać i rozumieją, że coś stoi w tym samym pokoju, po drugiej stronie.

Na Kamczatce zdrada Yuriego kosztowała Dmitriego stopień, i teraz dzieli celę amerykańskiego więźnia. Hopper opowiada tam swoją córkę Sarę, zmarłą na raka, i defoliant, na który był narażony podczas wojny w Wietnamie; nie wnioskuje, że jest przeklęty, tylko że sam jest klątwą. Dalej na północ Joyce i Murray uwalniają się z tyłu samolotu Yuriego, obezwładniają przemytnika i lądują awaryjnie w lesie.

Przedostatnia sekwencja gra się nad Lover's Lake, gdzie Eddie ukrywa się w chacie Ricka Żniwiarza. Jason, Patrick i ich koledzy go wykurzają; Eddie ucieka na wodę. Patrick słyszy zegar, zastyga, znika pod powierzchnią, potem wraca w powietrze, z wykręconymi kończynami, przed Jasonem i przed Eddiem. W tej samej chwili, w domu Creelów, światła wariują.

1. Otwarcie Van, agent i długopis

   Na drodze w Kalifornii agent Harmon umiera z tyłu vana dostawczego. Zostawia słowo, „Nina”, i długopis, który nie pisze.

2. Pustynia Silo rakietowe pod piaskiem

   Owens prowadzi Jedenastkę do starego, wyłączonego szybu startowego, w Nevadzie. Laboratorium jest zakopane pod spodem.

3. Odmowa Jedenastka ucieka, potem dostaje zastrzyk

   Brenner czeka na nią na końcu korytarza. Ona biegnie, zostaje dogoniona, i usypiają ją, żeby umieścić w kadzi.

4. Kąpiel Sala tęczy wraca

   Kadź odsyła ją do dzieciństwa: nieudane ćwiczenie, drwiny innych dzieci, sanitariusz, który jej nie popędza.

5. Dom Latarki u Creelów

   Rysunki Max prowadzą Nancy do skazanej budowli. Grupa przetrząsa ją i nic nie znajduje, aż do migania świateł.

6. Cela Hopper opowiada Sarę Dmitriemu

   Pozbawiony stopnia przez zdradę Yuriego, strażnik ląduje zamknięty z Amerykaninem, który oddaje mu śmierć swojej córki.

7. Samolot Murray przejmuje maszynę Yuriego

   Joyce i Murray uwalniają się i obezwładniają przemytnika. Nikt nie umie pilotować: samolot kończy w drzewach.

8. Jezioro Patrick unosi się nad wodą

   Ścigany przez koszykarzy, Eddie ucieka na wodę. Patrick słyszy zegar, zapada się, potem wraca w powietrze, złamany.

9. Wyjście Moce wracają w korytarzu

   Po sesji Jedenastka próbuje jeszcze uciec. Jej moce pojawiają się znowu na kilka sekund: zawraca w stronę kadzi.

Cztery wątki, rozplątane jeden po drugim

Hawkins. Wątek miasta jest wątkiem śledztwa. Max przeżyła swój trans, a jej rysunki stają się dowodami. Nancy łączy je z witrażem domu Creelów, i grupa przechodzi od pytania „kto zabija” do pytania „gdzie stoi zabójca”. Drugi wątek miasta to obława: Jason Carver ściga Eddiego z kolegami z koszykówki, a rozdział filmuje ten pościg jak licealny thriller, bez stworzenia w kadrze.

Kalifornia i droga. Ten wątek trzyma się jednego przedmiotu. Długopis zastępuje dom, samochód i policję jako jedyne ogniwo z Jedenastką. Czterech chłopców bez mocy, bez broni i bez odznaki staje się jedyną ekipą zdolną ją odnaleźć, a van pizzerii służy im za ruchomą bazę.

Nevada. To serce rozdziału i najbardziej zamknięty z czterech wątków: korytarz, kadź, sala kontroli. Owens gra tu szczerość, Brenner cierpliwość. Urządzenie polega na zanurzeniu Jedenastki z powrotem we wspomnieniach, po kolei, aż do tego, które zakopała. Brenner wyjaśnia, że nazwa pochodzi z opery, której bohaterka, po śmierci kochanka, zakopała to wspomnienie w głębi siebie.

Rosja. Ten wątek nie posuwa żadnej intrygi: posuwa postać. Hopper i Dmitri, teraz w tej samej celi, nie mają już o czym negocjować, plan upadł i stopień też. Ta pustka zostawia miejsce jedynemu monologowi rozdziału. Kontrapunkt przychodzi zaraz potem, w samolocie Yuriego: sezon przeplata spowiedź i komedię akcji i będzie to robił do końca.

Kluczowy moment: moce, które wracają w korytarzu

Moment, który ten rozdział buduje od początku do końca, nie jest ani śmiercią, ani objawieniem: to porażka, która staje się dowodem. Po pierwszej sesji Jedenastka próbuje jeszcze uciec z silosu. Strażnicy ją doganiają. I, na przestrzeni kilku sekund, jej moce wracają.

Ten powrót jest niepełny i nie trzyma się. Ale wystarcza: dowodzi, że urządzenie działa i że droga prowadzi przez wspomnienia. Jedenastka nie ma już argumentu, żeby odmawiać. Wraca do Brennera i zgadza się zanurzyć z powrotem w kadzi.

To, co to zmienia, mieści się w jednym obrazie: dziecko samo wraca do człowieka, który je zrobił. To najokrutniejsza mechanika sezonu. Żeby znowu stać się tym, kim jest, Jedenastka musi zgodzić się znowu stać tym, co on z niej zrobił, a ósmy rozdział, zatytułowany „Tata”, tylko wystawi rachunek.

Drugi mocny moment spada w tym samym miejscu montażu, tysiące kilometrów stąd: śmierć Patricka. Jest bardziej widowiskowa, ale to nie zwrot postaci, to zwrot mapy. Otwiera trzecią szczelinę, a ta szczelina jest pod wodą. Po przyczepie i drodze, jezioro. Brakuje już tylko jednej.

Co rozdział ustawia na dalszy ciąg

Jezioro jest najbardziej bezpośrednim spadkiem. Trzecia szczelina otwiera się na dnie wody, dokładnie tam, gdzie zmarł Patrick, a następny rozdział nazywa się „Nurkowanie”: Steve, Nancy, Robin i Eddie zejdą tam szukać tego, co kamera właśnie pokazała.

Dom Creelów jest drugim spadkiem. Widząc, jak światła wariują, grupa dostaje adres, i to ten adres weźmie na cel plan ostatniego rozdziału. Witraże narysowane przez Max są warte mapy: opowieść właśnie zamieniła koszmar nastolatki w dokument roboczy.

Sanitariusz z sali tęczy jest trzeci. Nie ma imienia w tym rozdziale, a montaż celowo zostawia go na drugim planie. Jego prawdziwa tożsamość spada dopiero przy siódmym, „Masakrze w laboratorium”, i odwraca cały sezon.

Zostają dwie drogi. Długopis prowadzi do Nevady, gdzie Kalifornia i pustynia w końcu się spotkają. Rosyjska cela prowadzi do areny więzienia, gdzie trzyma się bestię, która jest Demogorgonem. To nie Vecna i to też nie łupieżca umysłów, nawet jeśli siódmy rozdział ujawni, że te stworzenia wszystkie słuchają Henry'ego Creela. Hopper i Dmitri nie opuszczą Rosji przed drugim tomem.

Szczegóły i odniesienia, które warto zauważyć

Silo. Projekt zajmuje stare, wyłączone z użytku szyby pocisku międzykontynentalnego. Scenografia mówi wszystko o programie: broń zimnej wojny przerobiona na laboratorium dla nastolatki.

Nazwa. „Nina” pochodzi z opery, i Brenner sam to mówi: bohaterka, po śmierci kochanka, zakopała to wspomnienie. Kryptonim zapowiada więc metodę.

Światła. Miganie domu Creelów podejmuje chwyt pierwszego sezonu, kiedy zaginione dziecko mówiło przez lampki zawieszone na ścianie. Opowieść cytuje samą siebie w chwili, gdy zmienia skalę.

Czołówka. Przez sześć pierwszych rozdziałów aktor, który gra sanitariusza, jest wymieniany tylko przez funkcję, nie przez imię postaci. Tajemnica trzyma się aż do siódmego.

Czas trwania. Siedemdziesiąt cztery minuty. W tym sezonie żaden rozdział nie schodzi poniżej godziny, a ten zostaje w dolnej średniej, bardzo daleko od stu trzydziestu dziewięciu minut ostatniego.

Najczęstsze pytania

Czytaj też