Kto reżyseruje Stranger Things? Reżyserzy i scenarzyści, odcinek po odcinku

Bracia Duffer: twórcy, scenarzyści i reżyserzy połowy serialu

Matt i Ross Duffer to bliźniacy, urodzeni 15 lutego 1984 w Durham, w Karolinie Północnej. Studiowali film na Chapman University, w Kalifornii, skąd wyszli z dyplomem w 2007. W 2013 piszą pilot zatytułowany Montauk: zniknięcie dziecka w małym mieście, laboratorium, dziewczynka z mocami. Kilkanaście stacji go odrzuca, z tym samym argumentem: historia o dzieciach nie może być serialem dla dorosłych.

To, co dostają w 2015, jest rzadkie u debiutantów: sami pisać i sami reżyserować większość odcinków. Słowo showrunner obejmuje u nich trzy zawody. Odpowiadają za produkcję w całości, od castingu po harmonogram zdjęć. Są głównymi scenarzystami. I sami trzymają kamerę przy części rozdziałów, co na tę skalę pozostaje niezwykłe.

Ich zasada reżyserii nie rusza się przez pięć sezonów: biorą dwa pierwsze rozdziały i dwa ostatnie. Sezon 1 przypada im w sześciu odcinkach na osiem, rozdziały 1, 2, 5, 6, 7 i 8. Sezon 2 daje im rozdziały 1, 2, 8 i 9; sezon 3 rozdziały 1, 2, 7 i 8; sezon 4 rozdziały 1, 2, 7, 8 i 9. Na ostatnim podpisują rozdziały 1, 2, 4 i 8, plus 7 we współreżyserii.

Suma to dwadzieścia cztery rozdziały na czterdzieści dwa. Więcej niż połowa opowieści nosi więc ich nazwisko przy reżyserii, i żaden sezon nie otwiera się ani nie zamyka bez nich. To bezpośrednia konsekwencja ich metody pisania: każdy sezon jest zbudowany jak film, z planem w trzech aktach i małym pokojem scenarzystów. Początek i koniec to dwa miejsca, gdzie ten plan widać najbardziej, i ich nie oddają.

Nadzorują też montaż, muzykę skomponowaną przez Kyle'a Dixona i Michaela Steina oraz wybór piosenek z supervisorką muzyczną Norą Felder. Ta centralizacja tłumaczy stałość tonu od rozdziału do rozdziału, nawet kiedy w napisach reżyserskich pojawia się inne nazwisko.

Shawn Levy, producent, który bierze kamerę

Shawn Levy jest producentem wykonawczym od pierwszego sezonu, a nie od drugiego: stoi nawet u źródła kupna projektu. To Dan Cohen, z jego firmy produkcyjnej, dał szefowi do czytania odrzucony scenariusz na początku 2015. Prawa kupiono w następnych tygodniach, a platforma zamówiła cały sezon na samą lekturę pilota.

Jego podpis reżyserski jest równie regularny jak twórców i równie łatwy do wypatrzenia: rozdziały 3 i 4, przez cztery pierwsze sezony, są jego. To daje „Holly, Jolly” i „The Body” w sezonie 1; „The Pollywog” i „Will the Wise” w sezonie 2; „The Case of the Missing Lifeguard” i „The Sauna Test” w sezonie 3; „The Monster and the Superhero” i „Dear Billy” w sezonie 4.

Ta lista zawiera jeden z najbardziej komentowanych odcinków opowieści. „Dear Billy”, czwarty rozdział sezonu 4, to ten z listem Max i z „Running Up That Hill”, utworem, który ją ratuje. Inscenizacja jest jego, według scenariusza Paula Dichtera.

W ostatnim sezonie jego miejsce się zmienia. Reżyseruje sam rozdział 6, „Escape from Camazotz”, i współreżyseruje rozdział 7, „The Bridge”, z twórcami. Pokój, który topi się w rozdziale 6, gdzie Nancy i Jonathan się rozstają, zajął mu od sześciu do ośmiu miesięcy przygotowań, między inżynierią, efektami specjalnymi i poszukiwaniami. Opowiadał, że czytał to streszczenie myśląc, że reżyser, który ma to nakręcić, będzie miał solidny ból głowy, zanim dowiedział się, że to będzie on.

Rachunek końcowy: dziewięć rozdziałów wyreżyserowanych sam, i dziesiąty we współreżyserii.

Kto jest reżyserem Stranger Things, kiedy to ani Duffer, ani Shawn Levy

Na czterdzieści dwa rozdziały tylko pięciu reżyserów z zewnątrz weszło, na dziewięć odcinków łącznie. Przychodzą prawie zawsze w to samo miejsce opowieści: środkowe rozdziały, nigdy otwarcie, nigdy koniec — przy czym rozdział 3 ostatniego sezonu jest jedynym, który sięga tak wcześnie.

Sezon 1 nie ma żadnego. Osiem rozdziałów, dwa podpisy: sześć dla twórców, dwa dla Shawna Levy'ego. To jedyny sezon w całości trzymany przez zespół założycielski.

Sezon 2 przyjmuje dwoje. Andrew Stanton, z Pixara, gdzie wyreżyserował Gdzie jest Nemo i WALL-E, bierze rozdziały 5 i 6, „Dig Dug” i „The Spy”. Rebecca Thomas, którą pokazało Electrick Children w 2012, jej pierwszy pełny metraż, reżyseruje rozdział 7, „The Lost Sister”, jedyny odcinek, który w całości dzieje się gdzie indziej niż w Hawkins, kręcony w Chicago i w Pittsburghu.

Sezon 3 przyjmuje jedną. Uta Briesewitz, urodzona w Niemczech, była najpierw operatorką, między innymi przy pierwszych sezonach The Wire, zanim w 2009 przeszła do reżyserii, przy serialu Hung. Podpisuje rozdziały 5 i 6, „The Flayed” i „E Pluribus Unum”.

Sezon 4 przyjmuje jednego. Nimród Antal, węgiersko-amerykański reżyser znany z Kontroll w 2003 i Predators w 2010, bierze rozdziały 5 i 6, „The Nina Project” i „The Dive”.

Motyw czyta się od razu: rozdziały 5 i 6 sezonów 2, 3 i 4, z dwoma odstępstwami — rozdział 7 sezonu 2, odcinek osobny, bez głównej grupy, i ostatni sezon, w którym Frank Darabont bierze rozdziały 3 i 5. Goście dziedziczą sekwencje, które produkcja może kręcić równolegle do reszty, podczas gdy twórcy zostawiają sobie rozdziały, które niosą strukturę.

Pokój scenarzystów: kto pisze odcinki, których Dufferowie nie podpisują

Reżyseria to tylko połowa pytania. Druga to pisanie, i tam też twórcy nie podpisują wszystkiego. Prowadzą pokój scenarzystów celowo mały, w którym każdy sezon jest cięty jak pełnometrażowy film, zanim zostanie rozdzielony między scenarzystów.

Już od pierwszego sezonu obok nich pojawiają się cztery inne nazwiska. Jessica Mecklenburg pisze „Holly, Jolly”, Justin Doble „The Body” i „The Bathtub”, Alison Tatlock „The Flea and the Acrobat”, Jessie Nickson-Lopez „The Monster”. Ostatni rozdział, „The Upside Down”, adaptują Dufferowie z opowieści Paula Dichtera.

Czworo scenarzystów wraca potem z sezonu na sezon, i to oni dają opowieści ciągłość. Paul Dichter, producent serialu, podpisuje pięć odcinków: „Will the Wise”, „The Flayed”, „Dear Billy”, „Sorcerer”, po historii finału sezonu 1. Kate Trefry pisze „The Spy”, „The Sauna Test”, „The Nina Project” i „Escape from Camazotz”; jest też autorką sztuki The First Shadow, według historii Dufferów i Jacka Thorne'a.

Curtis Gwinn podpisuje „E Pluribus Unum”, „The Dive” i „Shock Jock”; to także on zaproponował motyw z Niekończącej się opowieści do sezonu 3, kiedy twórcy zrezygnowali z piosenki z Władcy Pierścieni. Caitlin Schneiderhan pisze „The Monster and the Superhero”, a potem „The Turnbow Trap”, i wydała dwie powieści wywiedzione z opowieści.

Przy ostatnim sezonie pisanie zaczęło się 2 sierpnia 2022 i przerwało się podczas strajku scenarzystów w 2023. Pokój streścił uzyskany ton jedną formułą: jakby sezony 1 i 4 miały dziecko. Osiem scenariuszy było skończonych przed pierwszym dniem zdjęć, co pozwoliło kręcić według miejsc, a nie w kolejności odcinków.

Tajemnica jest trzymana do końca. Twórcy nie rozdają tekstów z góry: obsada odkryła ostatni rozdział dopiero 8 września 2024, na wspólnym czytaniu, w obecności Shawna Levy'ego. Biorą też na siebie przepisywanie pod aktorów — Steve miał zniknąć, Robin i Erica miały zostać drugoplanowe, a Eddie Munson został zbudowany na Josephie Quinnie do sezonu 4.

Kto wyreżyserował ostatni sezon

Osiem rozdziałów, trzy podpisy. Twórcy reżyserują rozdział 1, „The Crawl”, rozdział 2, „The Vanishing of Holly Wheeler”, rozdział 4, „Sorcerer”, i ostatni, „The Rightside Up”; współreżyserują rozdział 7, „The Bridge”, z Shawnem Levym, który sam bierze rozdział 6, „Escape from Camazotz”.

Zostają rozdziały 3 i 5, „The Turnbow Trap” i „Shock Jock”, powierzone Frankowi Darabontowi. Reżyser Skazanych na Shawshank i Zielonej mili, także u źródła pierwszych sezonów The Walking Dead, nie nakręcił nic od serialu Mob City, w 2013. Jedenaście lat przerwy, przerwanych na dwa odcinki.

Jego przyjście wisi na drobiazgu. Widz opowieści wraz z żoną, zjadł obiad z twórcami przed startem produkcji; oddzwonili, żeby zaproponować mu rozdział. Miał reżyserować tylko 5. Dan Trachtenberg, zatrudniony w czerwcu 2023, musiał się wycofać, żeby nakręcić Predator: Badlands, a Darabont przejął jego odcinek.

Dwa rozdziały nie są do siebie podobne, i tak miało być. Ross Duffer uprzedził, że reżyser „napina tam bardzo różne mięśnie”: tam, gdzie „The Turnbow Trap” gra komedię przygodową, „Shock Jock” jest „o wiele mroczniejszy i o wiele bardziej przerażający”.

Ostatni rozdział nie mógł wrócić do kogoś innego. „The Rightside Up” piszą i reżyserują twórcy, ich dwudziesty scenariusz do serialu — rozdział 7 był dziewiętnasty. Zasada postawiona od pierwszego sezonu trzyma do ostatniego obrazu: otwarcie i zamknięcie należą do nich.

Co ten podział mówi o wytwarzaniu

W zestawieniu podział jest bardzo czytelny. Dwadzieścia cztery rozdziały dla twórców, dziewięć dla Shawna Levy'ego samego i dziesiąty we współreżyserii z nimi, dziewięć dla pięciu reżyserów gościnnych. Żaden gość nigdy nie otworzył ani nie zamknął sezonu.

Ten podział nie jest hierarchią, to ograniczenie produkcji. Środkowe rozdziały to te, które można przygotować i kręcić równolegle, z inną ekipą i innym planem pracy, podczas gdy twórcy skupiają czas na odcinkach, które niosą strukturę sezonu.

Ostatni sezon doprowadził tę logikę aż do kalendarza: plan zbudowano tak, żeby ostatni dzień zdjęciowy każdego aktora odpowiadał jego ostatniej scenie w historii.

Najczęstsze pytania

Czytaj też